"We kunnen echt niet meer samen verder. Dat is onverantwoord. We gaan er alle twee aan kapot. En zeker de kinderen. We hebben van alles geprobeerd. We hebben gebeden en gevochten. We zijn in therapie geweest. Maar het hielp niks. Er is voor ons nu nog maar één oplossing: we gaan uit elkaar. We kunnen niet anders."

Soms is een huwelijk onherstelbaar beschadigd. Een andere weg dan uit elkaar te gaan, is er niet. Man en vrouw zelf komen tot die conclusie. Maar ook als familie, als vriend of als ambtsdrager kun je soms tot die conclusie komen. Zodat je niet kunt volstaan met de oproep om toch maar bij elkaar te blijven omdat ze dat op hun trouwdag beloofd hebben. Al je woorden, hoe waar ook, lopen stuk op de werkelijkheid.
Maar wat dan?

De werkelijkheid
U begrijpt, ik benader het probleem van de echtscheiding nu van een andere kant dan meestal. Niet positief, vanuit Gods bedoeling met het huwelijk. Maar vanuit de negatieve kant, vanuit de werkelijkheid dat huwelijken, ook in Christus’ gemeente, onherstelbaar stuk kunnen lopen. Daarbij denk ik niet aan huwelijken waar sprake is van overspel of kwaadwillige verlating. Die situaties laat ik in dit artikel buiten beschouwing. Het gaat me om situaties waarin er geen bijbelse grond voor echtscheiding is, maar het ook niet mogelijk blijkt om bij elkaar te blijven.

1 Kor.7:10,11
Het is goed om dan te overdenken wat Paulus schrijft in 1 Kor.7:10,11. Hij geeft daar eerst de regel dat een vrouw haar man niet mag verlaten (en andersom), en vervolgt dan: is dit wel gebeurd (namelijk dat man en vrouw elkaar verlaten hebben - dus echtscheiding) dan moeten zij ongehuwd blijven of zich met elkaar verzoenen. Dat betekent, kort gezegd, dit: ook na een echtscheiding zijn man en vrouw niet los van elkaar.

Los van elkaar?
Dat is ook het gevoel van wie net gescheiden is: je bent nog niet zomaar los van de ander. Een gezamenlijk verleden, vaak gezamenlijke kinderen, goede herinneringen, er is nog heel wat dat - ondanks alles - toch aan elkaar bindt. Iemand die net gescheiden is, denkt doorgaans ook nog helemaal niet aan een nieuwe relatie, een tweede huwelijk.
Maar met het verder gaan van de tijd wordt die binding steeds minder voelbaar. Je groeit verder uit elkaar. Je komt steeds meer los. Er komt in je gedachten ruimte voor een nieuwe relatie, een tweede huwelijk.
In de Nederlandse wetgeving bestaat daar geen enkel bezwaar tegen. Voor de Nederlandse wet betekent een echtscheiding echt een totale scheiding. Niets bindt ex-man en ex-vrouw dan nog aan elkaar. Ze kunnen eventueel wel met elkaar te maken hebben door de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de kinderen of vanwege door de rechter opgelegde regelingen rond alimentatie en bezoek. Maar er is alle ruimte voor binding aan een ander, in een volgend huwelijk.

De band blijft
Maar voor Gods wet, hier doorgegeven via Paulus, is dat dus niet zo. Als gebeurd is wat niet zou mogen gebeuren, als man en vrouw gescheiden zijn, dan hebben ze voor God nog wel degelijk binding aan elkaar. Ook wanneer ze daar zelf helemaal niets meer van voelen. Voor God blijft de band bestaan. Dat blijkt uit het feit dat er, zoals Paulus schrijft, na een scheiding maar twee mogelijkheden zijn: ongetrouwd blijven of met elkaar verzoenen. Oftewel de blijvende huwelijksband weer praktische vorm geven (verzoening) òf erkennen dat die blijvende band een nieuwe binding aan een ander tegenhoudt. En dat niet maar een tijdje, tot je ook gevoelsmatig los van elkaar bent, maar voor onbepaalde tijd. Of beter gezegd, voor zolang je dat zelf beloofd hebt: tot de dood werkelijk scheiding brengt en de huwelijksband echt doorsnijdt.
Gods regel in 1 Kor.7 is duidelijk: een verbroken relatie is geen afgesloten periode waarna je een nieuwe start kunt maken. De huwelijksband is niet geheel verbroken. Voor God blijft die band, die je levenslang aan die ander bindt. Je bent dus niet vrij.

Matt.5, 19
Hetzelfde zie je in de regel die Jezus geeft (Matt.5:32; 19:9): als je je vrouw wegstuurt, is het jouw schuld dat er echtbreuk met haar gepleegd wordt. Namelijk als ze vervolgens met een andere man trouwt. Op dát moment is het echtbreuk. De echt, de huwelijksband, bleef dus bestaan, ook na de scheiding. Door het tweede huwelijk werd die band pas verbroken.

Conclusie
De conclusie moet dus zijn dat God in zijn woord de werkelijkheid kent dat huwelijken onherstelbaar kapotgaan. Maar wanneer er geen sprake is van overspel of kwaadwillige verlating blijft de huwelijksband die God gelegd heeft. Ook een door de rechter uitgesproken echtscheiding maakt geen einde aan die huwelijksband. De gescheidenen zijn dus niet vrij ten opzichte van elkaar, niet vrij om een nieuwe relatie aan te gaan.

Praktijk
Laten we hiermee teruggaan naar de praktijk.
Tot de conclusie komen dat je huwelijk, ooit zo mooi begonnen, totaal stukgelopen is, is hard en pijnlijk. Dat doet niemand gemakkelijk. Er zal ook zo lang mogelijk gewerkt moeten worden aan herstel, maar soms is blijven samenwonen niet mogelijk of zelfs onverantwoord. Wie ook in die moeilijke situatie wil blijven rekenen met God (en ook wil blijven rekenen op zijn hulp, zijn dichtbij-zijn in de moeite), die zal dan ook op zichzelf moeten toepassen wat God via Jezus onze Heer en via zijn apostel Paulus ons duidelijk maakt. Voor wie gescheiden is, betekent dat: geen nieuwe relatie. Geen mogelijkheid voor een tweede huwelijk.
Laat dat vanaf het begin een duidelijke keus zijn. Niet vanuit de eigen gevoelens (‘ik moet er nog helemaal niet aan denken’), maar vanuit Gods Woord. Dat is geen makkelijke keus, zeker niet. Maar God heeft ons toch ook nooit beloofd dat christen-zijn de makkelijkste manier van leven is? Hij heeft ons wel beloofd dat Hij kracht èn zegen wil geven aan ieder die ook in moeilijke keuzes zich alleen wil laten leiden door wat Hij zegt. Alleen vanuit de kracht van die belofte is deze keus te maken.