Het Heilig Avondmaal wordt in de Lichtbron ’s morgens in een zo genaamde “gaande en staande” vorm gevierd en ’s middags aan tafel. Daarover is goed nagedacht. Hieronder staat een kort overzicht hoe wij tot de huidige vorm gekomen zijn. We willen er bij opmerken dat we tot het najaar van 2004 nog niet in de Lichtbron kerkten, maar in het inmiddels gesloopte kerkgebouw de Kandelaar.
Geschiedenis
In 1995/96 is de bezinning over “Heilig Avondmaal (verderop HA) vieren” begonnen. De liturgiecommissie heeft er in 1996 studie van gemaakt. De resultaten van deze studie zijn gepubliceerd in een verslag “Bezinning op de viering van het Heilig Avondmaal” (febr. 1997). Na aanvullingen en wijzigingen van de kerkenraad is dit verslag naar de gemeenteleden gegaan en is er op 15 april 1997 een gemeentevergadering over de viering van het HA gehouden.
Drie elementen van de viering kregen de aandacht:
vormgeving:
de praktijk in 1997 was dat er ’s morgens in 2 diensten vieringen aan tafel waren, 3 tot 4 tafels in iedere dienst, met als nadelen: 2 diensten nodig (niet samen aangaan als gemeente), lange diensten door meerdere tafels, herhaling bij elke tafel.
inhoud/inkleuring:
verschillende punten uit het avondmaalsformulier blijven onderbelicht. Door meer aandacht te geven aan de verschillen onderdelen van het formulier en door de vieringen te koppelen aan het kerkelijk jaar ontstaat er meer variatie. In die tijd werd er ook door Studiedeputaten Liturgie gewerkt aan nieuwe formulieren voor de viering van het avondmaal.
frequentie:
we vierden 4 keer per jaar avondmaal, dit is –volgens de KO- het minimale. Dit is in de loop van de geschiedenis van de kerk zo gegroeid. Door de vieringen te koppelen aan het kerkelijk jaar en variatie aan te brengen door het leggen van accenten (inkleuring) is vaker avondmaal vieren mogelijk en gewenst. Er is dan minder gevaar voor sleur. Deze elementen zijn op de gemeentevergadering van 15 april 1997 besproken. De onderdelen inhoud/inkleuring en frequentie gaven niet veel vragen en discussie.
Over het onderdeel vormgeving is uitgebreid doorgepraat. De verschillende vormen van vieren werden gepresenteerd. Gemeenteleden konden hun opmerkingen ook geven op het vragenformulier dat uitgedeeld was.
De voorkeur ging uit naar een afwisseling van gaande en staande viering en viering aan tafel. Ook werd er opgemerkt rekening te houden met feestdagen (familiebezoek, vakantie).
De liturgiecommissie heeft n.a.v. deze gemeenteavond verder gekeken naar de verschillende elementen van de viering en heeft opmerkingen verwerkt in een aangepast voorstel naar de kerkenraad. Die opmerkingen (schrijven 24 okt. 1997) waren o.a.
• een proef van een jaar, daarna evaluatie
• in de middagdienst steeds een viering aan tafel; het thema van de morgendienst laten aansluiten in de middagdienst.
• het gevaar van ’s middags aangaan door brs en zrs die bezwaar hebben tegen andere vorm van vieren wordt onderkend.
Op 25 november 1997
is er een gemeentevergadering gehouden over het voorstel van kerkenraad en liturgiecommissie over vieren van het HA in 1998. Dit voorstel kort samengevat:
• febr. 1998, geen bijzondere koppeling
o vorm: ’s morgens en ‘s middags: tafelvieringen
o thema: vrij
o lang formulier met deel formulier op de voorbereidingszondag
• april 1998, gekoppeld aan pasen
o vorm: ‘s morgens: gaande en staande viering, ’s middags tafelviering
o thema: lijden en kruisiging van Jezus
o lang formulier
• mei 1998, gekoppeld aan Pinksteren, geloof belijden
o vorm: ‘s morgens: gaande en staande viering, ’s middags tafelviering
o thema: openbare geloofsbelijdenis, gemeenschap
o kort formulier
• juli 1998, geen bijzondere koppeling
o vorm: ‘s morgens: gaande en staande viering, ’s middags tafelviering
o thema: gemeenschap met Christus en met elkaar
o lang formulier
• sept 1998, geen bijzondere koppeling
o vorm: ’s morgens en ‘s middags: tafelvieringen
o thema: vrij
o lang formulier met deel formulier op de voorbereidingszondag
• nov. 1998, geen bijzondere koppeling
o vorm: ‘s morgens: gaande en staande viering, ’s middags tafelviering
o thema: wederkomst
o kort formulier
In oktober en november 1998
is de evaluatie geweest in de liturgiecommissie, op een gemeentevergadering (24 november 1998) en door middel van een vragenformulier in de postvakken.
Enkele punten uit die evaluatie:
• vaker vieren bevalt goed, 6-8 keer per jaar
• gaande en staande viering verloopt goed, dit niet ’s middags doen
• viering aan tafel wordt als minder feestelijk ervaren (splitsen van de gemeente in 2 diensten, herhaling van brood en beker)
• zingen tijdens de viering (gaande en staande) is mooi, kinderen kunnen hier volop aan meedoen
• gemeenteleden die moeite hebben met de veranderde vorm van viering gaan alleen aan tafel.
• meer formulieren is gewenst (waren toen in ontwikkeling)
• stilte na de instellingswoorden moet voldoende zijn om te overdenken
Algemeen valt op in de evaluatie dat er veel waardering is voor de elementen “frequentie” en “inhoud/inkleuring”. Over de vormgeving blijft men verschillend denken.
Het resultaat op dat moment (eind 1998) is om door te gaan met de afwisseling van gaande en staande viering en viering aan tafels. Terug naar de oude situatie is, gezien de ruimte en grootte van de gemeente niet mogelijk. Door de kerkenraad wordt besloten de afwisseling om en om te laten gebeuren. Dit wijkt af van het voorstel van de liturgiecommissie, waarin 2 keer per jaar een tafelviering en 5 tot 6 keer per jaar een gaande en staande viering werd voorgesteld.
De praktijk
Vanaf 1999 vieren we 6 tot 7 keer per jaar het Heilig Avondmaal. In de morgendienst(en): afwisselend 3 keer een tafelviering en 3 tot 4 keer een gaande en staande viering. In de middagdienst wordt dan steeds een tafelviering gehouden. Na verloop van tijd wordt het noodzakelijk (ook met gaande en staande viering) ’s morgens dubbele diensten te houden. Met gemeenteleden die bezwaar hebben tegen de veranderde vorm van vieren is gesproken, zij nemen alleen deel aan de tafelvieringen.
Door de komst van nieuwe formulieren kan er meer aandacht gegeven worden aan de inkleuring. De liturgiecommissie neemt op zich elk jaar een voorstel te doen voor data van de vieringen.
Situatie nu
Met de komst van ons nieuw kerkgebouw wordt er verder gegaan met de vieringen, zoals we dat deden in de Kandelaar. We kunnen nu ´s morgens allemaal in de kerk en vieren samen het Heilig Avondmaal. Op 19 sept. 2004 is er een gaande en staande viering gehouden. Dit verliep, op een paar schoonheidsfoutjes na, goed. Op 31 okt. 2004 is er een tafelviering gehouden. Hiervoor moesten veel stoelen uit de kerkzaal gehaald of verplaatst worden. Dit had tot gevolg dat er onvoldoende plaats was en er een onveilige situatie ontstond. Een en ander is door de Commissie van Beheer en kerkenraad geconstateerd. Een viering aan tafels kan niet weer op deze manier.
Hoe verder
Het is duidelijk dat een tafelviering zoals we die 31 oktober 2004 hadden niet mogelijk is. We hebben in de liturgiecommissie nagedacht over een andere vorm van vieren. Nu is het mogelijk om nieuwe vormen te bedenken. De liturgie commissie heeft de overtuiging dat elke vorm weer opnieuw wennen is. Ook bij andere vormen zullen gemeenteleden weer iets anders ervaren. Daarbij zal bij elke vorm precies uitgezocht worden hoe het precies moet lopen, gemeenteleden moeten hierover worden geïnformeerd, en hieraan zullen we weer moeten wennen met elkaar. De liturgie commissie is van mening dat de huidige wijze van vieren geen aanleiding geeft om een nieuw traject op te starten. Verder heeft de huidige gaande/staande viering een plek gekregen in de gemeente en zou het niet verstandig zijn dit nu weer te veranderen. Ook is de liturgie commissie van mening dat een tafelviering in de ochtend diensten niet tot de mogelijkheden behoort. Toch kan de liturgie commissie zich voorstellen dat er belangrijke elementen over het hoofd worden gezien. We nodigen u dan ook van harte uit om schriftelijk of per e-mail te reageren met zorgen, knelpunten of aandachtpunten m.b.t. de huidige viering. Wij verzoeken u deze punten voor 1 september bij de commissie kenbaar te maken. Dan kunnen we hiermee nog rekening houden in het advies.
Augustus 2005