23 september 2003     23 september 2008

5 jaar geleden nam de Here onze dochter Liesbeth tot zich. Vol vertrouwen had zij haar handen in Zijn handen gelegd.

Leven met het gemis en het verdriet van een geliefde, is dat mogelijk?
Ja, het doorleven kan, maar onze ervaring is wel dat het echte leven totaal anders is geworden. Letterlijk gezegd, er is iets uit ons midden weggeslagen. Ons leven is ontwricht en staat echt op zijn kop.
Iedereen weet wel wat een doolhof is. Je bent op zoek (met veel lol en plezier) naar de uitgang. Uiteindelijk… ja: Ik heb de uitgang gevonden!!
Maar met rouw, pijn en verdriet zie je geen uitgang. Je draait maar rond en rond en rond .…. en je kan de uitgang niet vinden. Het hoofd is zo vol. Vol van gedachten en herinneringen. Er kan eigenlijk niets meer bij. De pijn en het gemis is intens. De enorme scherpe punten van het gemis, wat kunnen ze steken en echt zeer doen. Herinneringen bij een lied, een psalm of bijbelgedeelte.
Emoties komen en gaan en dan vaak op momenten dat je het eigenlijk niet wil. Je wil niet altijd huilen en ook de gedachte “wat zullen de anderen er van denken”.

Voor de buitenwereld is het gemis van een geliefde moeilijk in te denken.
Het leven gaat door. Het lijkt dat men snel vergeten is wat een aangrijpende gebeurtenis er in het leven van de ander heeft plaatsgevonden.
Ja, inderdaad, het leven gaat door, ook voor de rouwenden. Maar het leven is totaal anders geworden en dat wordt, helaas, maar al te vaak niet begrepen. Het is ook bijna niet te begrijpen voor een ander hoe het voelt en wat het betekent om iemand te moeten missen waar je intens veel van hebt gehouden en dat in je hart nog steeds doet.
Want het “houden van” gaat onverminderd door, ook al is hij/zij niet meer op aarde aanwezig. Dat maakt het vaak ook zo zwaar.

Rouw verwerk je niet,
rouw draag je
en rouwarbeid is een zware arbeid.

Onbegrepen voelen werkt eenzaamheid in de hand.
Van de rouwende wordt vaak een actie of reactie verwacht. “Hij/zij kan toch zelf ook wel eens bellen of kan toch aangeven wat er wordt verwacht”. Vaak is het: “Ik heb al zoveel voor hen gedaan”, “Ik ben al zo vaak …” en “Hij/zij komt nooit terug”, “Het moet altijd van mijn kant komen”. Maar die weegschaal werkt niet in het leven van een rouwende, want de energie ontbreekt. De wil is er wel, maar er komt gewoon niets uit je handen.
Verwacht niets van de persoon in rouw, maar probeer te geven, ook al is het vaak eenrichtingsverkeer. Al is het jaren geleden, er is zo’n roofbouw gepleegd op lichaam en geest, dat het heel lang kan duren voor er eventueel herstel en evenwicht komt.

Afgelopen jaren hebben we veel contacten in de gemeente mogen hebben met broeders en zusters die iemand moesten afstaan aan de dood (al weten we dat de dood niet het einde is voor Gods kinderen).
In die contacten klinkt vaak hetzelfde geluid:
- Ik voel me niet begrepen;
- Het moet nu toch over zijn (vind de omgeving);
- Mensen verwachten zoveel van me;
- Ik ben zo intens moe;
- Ik kan me niet concentreren;
- Ik voel me zo alleen;
- Er komt weinig of geen bezoek;
- Het is zo stil en de stilte beklemt mij;
- Er is niemand als ik thuis kom;
- Ik durf me niet te laten gaan;
- Stel wat de ander er van zal zeggen;
- Ik heb het gevoel dat iedereen naar me kijkt;
- De kerkgang is zo ontzettend moeilijk nu ik alleen ben;
- Bij de kerk zien ze me niet staan.

Een rouwende luistert heel scherp en is erg gevoelig voor wat er gezegd en gedaan wordt. En soms worden er hele gevoelige uitspraken gedaan, zoals:
- Hoe gaat het, alles goed? (hoezo goed?)
- Heb je het al verwerkt (wat is dat?)
- Heb je het al een plekje kunnen geven (waar zou je je verdriet kunnen plaatsen?)
- Heb je de draad al weer op kunnen pakken? (kan niet, want de draad is kapot)
Hoofdomdraaien als wij ergens komen (zijn we écht niet gezien?). Niet in te denken wat dat voor ons betekent: Ook hij/zij wil mij niet zien. Of is het misschien zo dat de pijn van de ander te groot is of dat het onmacht is?
Doet men deze dingen bewust? Nee, absoluut niet, maar men vindt het zo moeilijk om de juiste houding en woorden te vinden. Mag ik doorgeven dat het vaak beter is om niets te zeggen en er alleen maar voor die ander te zijn.
Laat maar voelen dat u/jij het ook moeilijk vind. Luister en wees stil, dan komt de ander echt wel met zijn of haar verhaal en pijn.

We hebben geprobeerd om door te geven hoe het leven van ons de afgelopen jaren is geweest. Was en is het een gemakkelijke tijd? Nee absoluut niet; maar Gods kracht is zo ontzettend groot, dat we verder kunnen.
Wij hopen op onze manier een bouwsteen te zijn in de gemeente, al is het nog met heel veel beperkingen vanwege concentratie, energietekort en vermoeidheid.
Aangrijpend vinden wij wel de ervaring van de afgelopen jaren dat er zo ontzettend veel “stil verdriet” en eenzaamheid is in onze gemeente; zowel bij ouderen als bij jongeren.
Dit zette ons ertoe om deze gevoelens en ervaringen aan u door te geven. Wij zijn God dankbaar dat Hij onze geest scherp houdt en steeds moed geeft.
Wij bidden om kracht, wijsheid en sterkte om het leven op aarde vol te houden en dat de intense pijn om het missen van Liesbeth zachter mag worden.
Bidden jullie met ons mee.

Met zuster- en broedergroet
Saakje en Jan Alderliesten